پشتگیری ISO 42001 بۆ سیستەمی بەڕێوەبردنی زیرەکی دەستکرد لە عێراق

ISO/IEC 42001:2023 یەکەمین ستانداردی نێودەوڵەتی سیستەمی بەڕێوەبردنە بۆ زیرەکی دەستکرد (AIMS). داواکارییەکان دیاری دەکات بۆ دامەزراندن، جێبەجێکردن، پاراستن و باشترکردنی بەردەوامی سیستەمەکە بۆ ئەو دامەزراوانەی بەرهەم و خزمەتگوزاری پشتبەستوو بە زیرەکی دەستکرد پەرەپێدەدەن، پێشکەش دەکەن یان بەکاری دەهێنن. هەمان پێکهاتەی یەکگرتووی ISO 9001 و ISO/IEC 27001 بەکاردەهێنێت، بۆیە دەتوانرێت لەگەڵ سیستەمەکانی کوالیتی، ئاسایشی زانیاری و تایبەتمەندی یەکبخرێت.

ISO/IEC 42001 بۆ کێیە لە عێراق

ستانداردەکە بۆ هەر دامەزراوەیەکە کە سیستەمی زیرەکی دەستکرد پەرەپێدەدات، پێشکەشی دەکات، تێکەڵی دەکات یان بەکاری دەهێنێت، بەبێ گوێدانە قەبارە یان کەرت. لە عێراق ئەمە زیاتر بانکەکان دەگرێتەوە کە مۆدێلی هەڵسەنگاندنی قەرز یان دۆزینەوەی فێڵ بەکاردەهێنن، کۆمپانیاکانی پەیوەندی و تەکنەلۆژیا کە چاتبۆت و شیکاری پێشکەش دەکەن، نەخۆشخانە و تاقیگەکان کە ئامرازی دەستنیشانکردن هەڵدەسەنگێنن، کۆمپانیاکانی نەوت و گاز کە چاککردنەوەی پێشبینیکراو بەکاردەهێنن، و پرۆگرامە حکومی یان پاڵپشتیکراوەکان کە ئامرازی پشتگیری بڕیاری خۆکار بەکاردەهێنن.

• پەرەپێدەر و پێشکەشکارانی مۆدێل، پلاتفۆرم و بەرهەمی پشتبەستوو بە زیرەکی دەستکرد
• دامەزراوەکان کە خزمەتگوزاری زیرەکی دەستکردی لایەنی سێیەم بەکاردەهێنن وەک یاریدەدەری بەرهەمهێنەر و پرۆسێسکردنی بەڵگەنامە
• دابینکەرانی تەکنەلۆژیا کە وەڵامی پرسیارنامەی کڕیار دەدەنەوە دەربارەی مەترسی، ڕوونی و بەکارهێنانی داتا
• تیمەکان کە ISO 9001، ISO/IEC 27001 یان ISO/IEC 27701یان هەیە و سیستەمێکی حوکمرانی یەکگرتوو دەیانەوێت

دیاریکردنی سنووری سیستەمی بەڕێوەبردنی زیرەکی دەستکرد

جێبەجێکردن بە دیاریکردنی ئەو سیستەمانەی زیرەکی دەستکرد، خزمەتگوزاری، شوێن، تیم و دابینکەرانە دەست پێدەکات کە لەناو سنووردان، و ڕۆڵی دامەزراوە بۆ هەر یەکێکیان: پەرەپێدەر، پێشکەشکار، کارپێکەر یان بەکارهێنەر. بەڕێوەبەرایەتی سیاسەتێکی زیرەکی دەستکرد و ئامانجی پێوانەکراو دادەنێت، خاوەنی بەرپرسیار دیاری دەکات و ڕێگای پەسەندکردنی بەکارهێنانی نوێ دیاری دەکات. تۆمارێکی سیستەمەکان دەبێت مەبەست، بەکارهێنەرانی مەبەست، سەرچاوەی داتا، مۆدێل یان دابینکەر، ئاستی سەربەخۆیی، کەسانی کاریگەربوو و کۆنترۆڵەکان تۆمار بکات.

• تۆمارێک کە مۆدێلە ناوخۆییەکان، تایبەتمەندییە تێکەڵکراوەکانی دابینکەر و ئامرازەکانی زیرەکی دەستکردی بەرهەمهێنەر بگرێتەوە
• دیاریکردنی ڕۆڵ بۆ هەر سیستەمێک و شیکاری دۆخ و لایەنە پەیوەندیدارەکان
• سیاسەت، ئامانج و پێوەری پەسەندکردن کە لەگەڵ ستراتیژی دامەزراوە و ئاستی قبووڵکردنی مەترسی گونجاو بێت
• لێهاتوویی، هۆشیاری و بەرپرسیارێتی بۆ پەرەپێدەران، خاوەنانی داتا، بەکارهێنەران و بەڕێوەبەرایەتی

هەڵسەنگاندنی مەترسی و کاریگەری سیستەمەکانی زیرەکی دەستکرد

ISO/IEC 42001 پرۆسەیەکی بەڵگەنامەکراوی هەڵسەنگاندن و چارەسەرکردنی مەترسی داوا دەکات، لەگەڵ هەڵسەنگاندنی کاریگەری سیستەمەکان لەسەر تاک، گروپ و کۆمەڵگا. بابەتە باوەکان بریتین لە لایەنگیری و دادپەروەری، وردی و بەهێزی، ڕوونکردنەوە، تایبەتمەندی، ئاسایش، سەلامەتی، خراپ بەکارهێنان و پشتبەستنی زیادە بە دەرئەنجامی خۆکار. چارەسەرکردنی مەترسی کۆنترۆڵەکان لە پاشکۆی A هەڵدەبژێرێت کە 38 کۆنترۆڵ لە نۆ بواردا لەخۆدەگرێت، و ئەنجامەکان لە ڕاگەیاندنی گونجاندن تۆمار دەکرێن.

• سیاسەتەکان، ڕێکخستنی ناوخۆ و سەرچاوەکان وەک داتا، ئامراز، توانای کۆمپیوتەر و کەسەکان
• هەڵسەنگاندنی کاریگەری و کۆنترۆڵی سووڕی ژیانی سیستەم لە داواکاری و دیزاینەوە تا پشتڕاستکردنەوە، بڵاوکردنەوە و چاودێری
• کۆنترۆڵی کوالیتی، سەرچاوە و ئامادەکردنی داتا بۆ ڕاهێنان، پشتڕاستکردنەوە و کارپێکردن
• زانیاری بۆ لایەنە پەیوەندیدارەکان، بەکارهێنانی بەرپرسیارانە و پەیوەندی لەگەڵ لایەنی سێیەم و کڕیاران

کەلێنە باوەکانی ئامادەکاری لە حوکمرانی زیرەکی دەستکرد

کەلێنە باوەکان بریتین لە نەبوونی تۆمارێکی تەواو بۆ ئەو زیرەکییە دەستکردەی بەکاردێت، مامەڵەکردن لەگەڵی تەنها وەک بابەتێکی ئاسایشی تەکنەلۆژیا، پشتبەستن بە بانگەشەی دابینکەر بەبێ پشتڕاستکردنەوە، و هەڵسەنگاندنی مەترسی تەنها یەک جار لە کاتی کڕین بەبێ دووبارە هەڵسەنگاندن دوای نوێکردنەوەی مۆدێل یان بەکارهێنانی نوێ. کێشەکانی تر بریتین لە ناڕوونی چاودێری مرۆیی، نەبوونی تۆماری سەرچاوەی داتای ڕاهێنان و نەبوونی چاودێری ئەدای مۆدێل.

• کارمەندان ئامرازی گشتی زیرەکی دەستکرد لەگەڵ داتای کار یان داتای کەسی بەبێ ڕێکاری پەسەندکراو بەکاردەهێنن
• نەبوونی هەڵسەنگاندنی کاریگەری بۆ سیستەمێک کە کاریگەری لەسەر بڕیاری کڕیار، کارمەند، نەخۆش یان داواکار هەیە
• گرێبەستی دابینکەر کە گۆڕانی مۆدێل، بەکارهێنانی داتا، ئاگادارکردنەوەی ڕووداو و مافی ئەودیت ناگرێتەوە
• دیارینەکردنی هۆکاری دووبارە هەڵسەنگاندن، گەڕاندنەوە یان وەستاندنی سیستەم

بڕوانامە، یاسا و سنوورەکان

ISO IRAQ پشتگیری هەڵسەنگاندنی کەلێن، جێبەجێکردنی سیستەم، بەڵگەنامە، ئەودیتی ناوخۆ، پێداچوونەوەی بەڕێوەبەرایەتی و ئامادەکاری بۆ بڕوانامە دەکات. دەزگای بڕوانامەی ئەکرێدیتکراوی هەڵبژێردراو بە سەربەخۆیی بەرنامەی ئەودیت، سنوور، دۆزینەوەکان و بڕیاری بڕوانامە دیاری دەکات؛ ISO/IEC 42006 داواکارییەکانی ئەو دەزگایانە دیاری دەکات. ستانداردەکە دەتوانێت پشتگیری بەرپرسیارێتی بکات بەرامبەر یاسا نوێیەکانی وەک یاسای زیرەکی دەستکردی ئەوروپا، بەڵام بڕوانامە بە تەنها پابەندبوون بە هیچ یاسا یان گرێبەستێک ناسەلمێنێت.